Herkese selam! Altunyemek olarak Euro 2028 hangi ülkede yapılacak hakkında dolu dolu bir içerik hazırladık.
Euro 2028 Hangi Ülkede Yapılacak? Ev Sahipleri, Şehirler ve Turnuvanın Geleceği
Bir yaz akşamı televizyonu açıp maçın başlama saatini beklediğinizi düşünün. Haritada bu kez tek bir ülke değil, farklı şehirler beliriyor. Peki Euro 2028 hangi ülkede yapılacak? Cevap ilk bakışta basit, fakat biraz yakından bakınca Avrupa futbolunun değişen yapısını, ekonomik beklentileri ve hatta siyasi tartışmaları içine alan ilginç bir hikâyeye dönüşüyor.
Euro 2028 hangi ülkede yapılacak?
İngiltere, İrlanda, İskoçya ve Galler, UEFA EURO 2028’in ev sahipleri olacak.
UEFA, turnuvanın 10 Ekim 2023’te ortak adaylık dosyasını kazanan İngiltere, Kuzey İrlanda, İrlanda Cumhuriyeti, İskoçya ve Galler’e verilmesine karar vermişti. Ancak daha sonra Belfast’taki Casement Park projesinin turnuva takvimine yetişme ihtimali ortadan kalkınca organizasyonun fiilî maç ev sahipliği dört ülkeye indi.
UEFA.com
+1
EURO 2028, 9 Haziran-9 Temmuz 2028 tarihleri arasında oynanacak. Güncel programa göre 51 karşılaşma, 8 şehirdeki 9 statta gerçekleştirilecek.
UEFA.com
Ev sahibi şehirler ve statlar:
Londra — Wembley Stadium
Londra — Tottenham Hotspur Stadium
Cardiff — National Stadium of Wales
Manchester — Manchester City Stadium
Liverpool — Everton Stadium
Newcastle — St James’ Park
Birmingham — Villa Park
Glasgow — Hampden Park
Dublin — Dublin Arena
UEFA.com
Burada küçük ama önemli bir ayrıntı var: İlk adaylıkta Belfast da organizasyonun parçasıydı. Casement Park’ın maliyetinin 2023’te yaklaşık 180 milyon sterlinden 400 milyon sterlinin üzerine çıkması ve zamanında tamamlanma riskinin büyümesi nedeniyle Birleşik Krallık hükümeti projeyi Euro 2028 için finanse etmeme kararı aldı.
GOV.UK
Peki bir turnuvanın haritasından bir şehrin çıkarılması, yalnızca sportif bir mesele olarak görülebilir mi?
Avrupa Şampiyonası’nın tarihsel kökleri
Düşünceden kıtalararası futbol şölenine
Bugünkü EURO’nun hikâyesi aslında 2028’den çok daha eski. Fransız futbol yöneticisi Henri Delaunay, Avrupa ülkelerinin katılacağı bir milli takım şampiyonası fikrini 1927’de gündeme getirmişti. UEFA’nın 1954’te kurulmasının ardından proje yeniden şekillendi.
UEFA.com
+1
İlk Avrupa Şampiyonası 1960’ta Fransa’da düzenlendi. Yalnızca dört takım final turnuvasına katıldı ve Sovyetler Birliği, finalde Yugoslavya’yı uzatmalarda yenerek ilk şampiyon oldu. O dönemde turnuvaya yalnızca 17 ülke eleme aşamasında katılmıştı.
UEFA.com
Bugün ise tablo bambaşka. Avrupa Şampiyonası, kıtanın en büyük spor organizasyonlarından biri hâline geldi. Bu dönüşüm, futbolun yalnızca bir oyun olmaktan çıkıp kültür, medya, turizm ve şehir ekonomileriyle iç içe geçmesinin de göstergesi.
1960’taki dört takımlı turnuvadan 2028’in dev organizasyonuna bakınca, futbolun büyümesi sizce heyecanı artırıyor mu, yoksa eski turnuvaların samimiyetini mi azaltıyor?
Euro 2028 neden İngiltere ve İrlanda’da?
Futbol kültürü ile hazır altyapının birleşimi
Ortak adaylığın en güçlü taraflarından biri, ev sahibi bölgenin zaten güçlü bir futbol altyapısına sahip olmasıydı. Wembley, Hampden Park ve Dublin Arena gibi statlar uluslararası futbol deneyimine sahip.
Bu model aynı zamanda yeni bir dev stadyumlar zinciri kurmak yerine mevcut spor altyapısının kullanılmasına dayanıyor. Böylece mega organizasyonların en tartışmalı başlıklarından biri olan kalıcı altyapı maliyeti kısmen sınırlandırılabiliyor.
Akademik çalışmalar da bu noktayı destekleyen ilginç sonuçlar ortaya koyuyor. Euro 2020’nin Roma ayağını inceleyen 2024 tarihli bir ekonomik araştırma, bölgesel ekonomik aktivitede yaklaşık 1,45 GSYH çarpanı ve yıllık yaklaşık 9.762 tam zamanlı işe eşdeğer ek istihdam etkisi tahmin etti.
Wiley Online Library
Ancak başka akademik araştırmalar daha temkinli. Szymanski ve Drut’un çalışması, büyük futbol organizasyonlarının ev sahibi liglere seyirci ilgisini artırabildiğini, fakat ekonomik getirinin çoğu durumda organizasyon maliyetlerini karşılamayabileceğini belirtiyor.
Sage Journals
Bu nedenle Euro 2028 ekonomik etkisi konusunda tek yönlü bir “büyük kazanç” hikâyesi kurmak doğru olmaz.
Bir şehrin kazanması için yalnızca turist sayısının artması yeterli mi, yoksa organizasyon sonrasında geriye kalan altyapı ve sosyal fayda daha mı önemli?
Ekonomi, turizm ve toplumsal miras
Milyarlarca sterlinlik beklenti
Ev sahipleri Euro 2028’i yalnızca futbol turnuvası olarak görmüyor. Birleşik Krallık hükümetinin açıkladığı bağımsız değerlendirmeye göre turnuvanın 2028-2031 döneminde Birleşik Krallık ve İrlanda’ya toplam 3,6 milyar sterlinlik sosyoekonomik fayda sağlaması bekleniyor.
UK Sport
+1
İrlanda açısından tahmin edilen fayda ise 449 milyon avro seviyesinde. Hükümet ayrıca ülkeye yaklaşık 93 milyon avroya kadar kamu yatırımı yapılacağını açıklıyor.
İrlanda Hükümeti
Araştırmalar, büyük futbol organizasyonlarının ev sahibi destinasyonun imajını olumlu etkileyebildiğini de gösteriyor. 2016 EURO’su, 2018 Dünya Kupası ve 2022 Dünya Kupası’nı inceleyen akademik çalışma, ziyaretçilerin deneyimleri olumlu olduğunda destinasyon algısının güçlenebildiğini ortaya koyuyor.
ScienceDirect
Fakat burada kritik soru değişmiyor:
Turizm gelirleri yerel işletmelere ne kadar ulaşacak?
Kamu yatırımı uzun vadede kullanılabilecek mi?
Konut, ulaşım ve şehir hizmetleri üzerindeki baskı nasıl yönetilecek?
Turnuva gençlerin futbola katılımını gerçekten artıracak mı?
Bir ay süren futbol heyecanının yıllarca sürecek bir toplumsal mirasa dönüşüp dönüşmeyeceğini sizce ne belirleyecek?
Kuzey İrlanda neden Euro 2028’in dışında kaldı?
Belfast meselesi, turnuvanın en dikkat çekici tartışmalarından biri.
Casement Park’ın yenilenmesi başlangıçta ortak adaylığın önemli parçalarındandı. Fakat proje gecikti ve maliyetler ciddi biçimde yükseldi. İngiliz hükümeti Eylül 2024’te, stadın turnuvaya yetişememe riskinin çok yüksek olduğunu açıkladı.
GOV.UK
Sonuçta güncel UEFA programında Kuzey İrlanda’da maç oynanmayacak. Bu durum, “Euro 2028 hangi ülkede?” sorusunun neden yalnızca dört ülke adıyla cevaplanmasının gerektiğini gösteriyor.
UEFA.com
+1
Üstelik konu sadece futbol değil. Casement Park aynı zamanda İrlanda’nın Gaelic Athletic Association kültürüyle bağlantılı bir tesis. Dolayısıyla stat tartışması spor, kamu finansmanı, şehir planlaması ve Kuzey İrlanda’nın toplumsal kimliği gibi farklı alanların kesişiminde bulunuyor.
Belki de Euro 2028’in en gerçek hikâyesi burada yatıyor: Büyük spor organizasyonları, sahadaki 90 dakikadan çok daha büyük sonuçlar yaratabiliyor.
Bir turnuvanın herkesi birleştirmesi beklenirken, altyapı yatırımları bazı bölgeleri dışarıda bırakıyorsa organizasyonun “ortaklık” iddiası nasıl değerlendirilmelidir?
Euro 2028 için geri sayım
2028’e doğru gidilirken ortaya çıkan tablo oldukça net: Euro 2028 İngiltere, İrlanda, İskoçya ve Galler’de düzenlenecek; maçlar 8 şehir ve 9 statta oynanacak.
UEFA.com
Ama bu turnuvayı yalnızca Wembley’deki final, yıldız futbolcular veya kupa üzerinden okumak eksik kalır.
EURO’nun 1920’lerde ortaya atılan bir fikirden 2028’de milyonlarca taraftarı buluşturacak bir organizasyona dönüşmesi, Avrupa’nın futbol tarihinin de özeti gibi. Şimdi asıl mesele, bu dev organizasyonun bıraktığı izin yalnızca hatıra fotoğraflarında mı kalacağı.
Çünkü futbol bazen maç bitince gerçekten bitmez.
Kaynaklar
UEFA – EURO 2028 ev sahiplerinin açıklanması
UEFA – EURO 2028 güncel turnuva programı ve statlar
UEFA – EURO’nun tarihsel gelişimi
Wiley – EURO 2020’nin bölgesel ekonomik etkileri üzerine akademik araştırma
SAGE – Büyük futbol organizasyonlarının ekonomik etkileri üzerine akademik çalışma
GOV.UK – Casement Park ve Euro 2028 kararı
UK Sport – EURO 2028’in beklenen sosyoekonomik etkileri
Bu içeriğin sonunda Euro 2028 hangi ülkede yapılacak konusunda daha bilinçli bir bakış kazandığınızı umuyoruz.