“Japonya’da iş bulmak kolay mıdır” konusu son dönemde oldukça merak ediliyor. Biz de sizler için detaylı bir içerik hazırladık.
Japonya’da iş bulmak kolay mıdır? (İzmir’den Tokyo’ya uzanan kafa karışıklığı)
Sabah Karşıyaka’da çay içiyorum. Martı bağırıyor, simitçi “taze taze” diye moral veriyor, ben de hayatımı sorguluyorum. O an aklıma yine aynı soru düşüyor: Japonya’da iş bulmak kolay mıdır?
Çünkü insan 25’ine gelince bir anda şunu fark ediyor: Hayat sadece “okul bitti, şimdi rahatız” diye ilerlemiyor. Daha çok “okul bitti, şimdi Excel mi öğreniyoruz, Japonca mı çalışıyoruz, yoksa direkt kaçıp Kyoto’da çay mı demliyoruz?” gibi bir şeye dönüşüyor.
Benim kafada Japonya hep iki uçlu bir yer. Bir tarafım diyor ki: “Adamlar disiplinin kitabını yazmış, sabah 6’da trenler kusursuz, iş bulmak da düzenlidir.”
Diğer tarafım ise İzmir’den bağırıyor: “Kanka sen önce pazartesi sabah işe geç kalmadan gitmeyi çöz.”
İşte böyle bir iç çatışmayla bu konuya giriyoruz.
Japonya hayali: Anime değil, CV gerçekliği
Japonya deyince zihinde ilk beliren şey genelde neon ışıkları, hızlı trenler ve aşırı düzenli insanlar oluyor. Bir de tabii anime sahneleri… Kahraman sabah uyanır, iki saniyede giyinir, okul/iş hayatına koşar.
Gerçek hayat ise biraz daha farklı.
Bir gün kendi kendime şunu düşündüm:
“Ben İzmir’de sabah kahvaltısını bile 40 dakikada yapan biriyim. Japonya’da iş görüşmesine yetişebilir miyim?”
İç sesim cevap verdi:
“Sen önce Zoom toplantısına zamanında gir.”
Haklıydı.
Japonya’da iş bulmak meselesi dışarıdan bakınca “sistemli bir ülke = kolay iş” gibi görünüyor ama işin içine girince CV’nin sadece CV olmadığı, aynı zamanda kültürel bir test olduğu ortaya çıkıyor.
İlk gerçek darbe: Dil meselesi
Hani bazı insanlar vardır, “İngilizce tamam, Japonca da biraz öğrenirim” diye başlar. Ben de onlardan biriyim.
Sonra Japonca karakterlere bakınca beynim şunu diyor:
“Bu yazı mı, şifre mi, yoksa gizli görev mi?”
Bir gün kendi kendime Japonca öğrenmeye çalışırken aynen şöyle bir sahne yaşadım:
Ben: “Bu karakteri çözerim.”
5 dakika sonra: “Bu karakter beni çözdü.”
İşte Japonya’da iş bulmak kolay mıdır sorusunun ilk cevabı burada saklı: Dil bilmeden kolay değil, ama imkânsız da değil. Sadece biraz “ben neden bunu yapıyorum” sorgusu eşliğinde ilerliyor.
CV meselesi: Türkiye versiyonu vs Japonya versiyonu
Türkiye’de CV hazırlarken genelde şunlar olur:
Biraz okul
Biraz iş deneyimi
Biraz da “hızlı öğrenme, takım çalışması” gibi sihirli kelimeler
Japonya’da ise olay daha ciddi bir forma giriyor. Orada CV, neredeyse karakter analizi gibi bir şey.
Bir arkadaşım hayali olarak şöyle dedi:
“Orada CV’mi görseler muhtemelen beni Google gibi incelerler.”
Haklı olabilir.
Ben CV hazırlarken bile kendimi abartma ile dürüstlük arasında sıkışmış buluyorum:
“Ekip çalışmasına yatkınım” yazıyorum ama içimden:
“Kalabalıkta susmayı tercih ediyorum.”
İşte Japonya’da iş bulmak kolay mıdır sorusunun ikinci kırılımı burada başlıyor: Kendini anlatma biçimi.
İş kültürü: Sessiz ama derin bir evren
İzmir’de iş ortamı biraz daha sohbetli geçer:
“Çay koyayım mı?”
“Şu dosya yarına yetişir mi?”
“Abi maç ne oldu?”
Japonya’da ise daha farklı bir ritim var. Sessizlik bile anlam taşıyor.
Bunu düşündükçe aklıma şöyle sahneler geliyor:
Toplantı:
– (sessizlik)
– (saygılı eğilme)
– (bir PowerPoint daha)
Ben orada olsam muhtemelen iç sesim konuşur:
“Şu an yanlış mı baktım? Çok mu göz kırptım?”
İşte bu kültürel fark, Japonya’da iş bulma sürecini sadece “iş bulma” olmaktan çıkarıp “uyum sağlama” testine dönüştürüyor.
Vize, prosedür ve yetişkinlik hissi
Bir noktadan sonra insan şunu fark ediyor: İş bulmak sadece yetenek değil, aynı zamanda belge işi.
Ben belge işlerini düşündükçe içimden küçük bir çocuk çıkıyor ve diyor ki:
“Ben sadece çalışmak istiyorum, neden bu kadar form var?”
Ama yetişkin versiyonum cevap veriyor:
“Çünkü hayat Excel tablosu gibi.”
Japonya’da iş bulmak için süreç genelde:
Doğru vize
Doğru şirket
Doğru dil seviyesi
Doğru zamanlama
Bunların hepsi birleşince bir anda kendini satranç oynuyormuş gibi hissediyorsun. Ama rakip kim? O belli değil.
İzmirli bakış açısıyla Japonya’ya gitmek
Şöyle düşün:
İzmir’de büyümüş bir insan için hayat biraz daha “anlık çözüm” odaklıdır.
Mesela:
Aç kaldın → boyoz
Canın sıkıldı → Kordon
Dertli misin → deniz
Japonya ise biraz daha planlı:
Açlık → planlı yemek saati
Sosyal hayat → planlı buluşma
İş → planlı kariyer
Ben bunu düşündükçe aradaki fark bana şunu hissettiriyor:
Ben hayatı “akışa bırak” modunda yaşamışım, Japonya ise “akış bile planlı” diyor.
İç sesim burada yine devreye giriyor:
“Sen daha market alışveriş listesini bile yapmıyorsun.”
Gerçekçilik kontrolü: Kolay mı, zor mu?
Şimdi dürüst olalım. Japonya’da iş bulmak kolay mıdır sorusunun cevabı tek kelime değil.
Kolay değil.
Ama imkânsız da değil.
Daha çok şöyle bir şey:
“Kolay değil ama düzenli çalışırsan mümkün.”
Bu cümleyi duyunca bile insanın içi biraz geriliyor çünkü “düzenli çalışma” kısmı hep en zor yer.
Ben mesela düzenli çalışmayı şöyle yaşıyorum:
1 gün motive
2 gün plan yapma
3 gün “yarın başlarım”
Japonya bu döngüyü pek sevmiyor gibi.
Komik gerçek: Hayal ve Excel’in savaşı
Bir gün hayal kurarken kendimi Tokyo’da bir ofiste düşündüm.
Masamda laptop, önümde görevler, arka planda şehir ışıkları…
Sonra gerçek ben araya girdi:
“Sen şu an evde pijamayla oturuyorsun.”
İşte bu ikili hayat insanı yoruyor.
Ama aynı zamanda şunu da fark ettiriyor: İnsan gerçekten isterse, o hayal o kadar da uzak değil. Sadece biraz fazla Excel, biraz fazla dil, biraz da sabır gerekiyor.
İç sesle final tartışması
İç ses:
“Gitsen mi Japonya’ya?”
Ben:
“Dil?”
İç ses:
“Öğrenirsin.”
Ben:
“İş?”
İç ses:
“Bulunur.”
Ben:
“Cesaret?”
İç ses:
“Onu ben de bilmiyorum.”
İşte mesele burada düğümleniyor.
Son düşünce: Uzak değil ama kolay da değil
Japonya’da iş bulmak kolay mıdır sorusu aslında sadece bir ülke meselesi değil. Biraz da insanın kendini ne kadar disipline edebileceğiyle ilgili.
İzmir’de denize bakarken kurduğun hayallerle, Tokyo’da sabah işe yetişme fikri arasında bir köprü var. O köprü ince ama geçilebilir.
Belki de mesele “kolay mı zor mu” değil.
Belki de mesele şu:
“Ben bu düzene uyum sağlayabilir miyim?”
Ve insan bunu sorduğu anda zaten bir adım atmış oluyor.
Çünkü bazı sorular cevap aramak için değil, insanı hareket ettirmek için vardır.
“Japonya’da iş bulmak kolay mıdır” konusunda merak ettiklerinizi bu yazımızda ele almaya çalıştık. Altunyemek okurları için daha fazlası yolda!