Şemsi Efendi Mektebi Hala Var Mı? İzmirli Gençten Esprili Bir Bakış
Düşünün ki, bir sabah uyandınız. Kahvenizi alıp balkona çıktınız, biraz güneş, biraz rüzgar, ama bir şeyler eksik. İçsel bir huzursuzluk. O an bir düşünce aklınıza gelir: “Şemsi Efendi Mektebi hala var mı?” Çünkü bazen geçmişle bağlantıyı kaybetmek, bugünle ilgili şüpheler yaratabilir. Yani, bir şekilde, Şemsi Efendi’nin öğrettiği değerleri, felsefeyi hala yaşatan bir okul varsa, o okulda günümüz gençliği hâlâ ne öğreniyor?
Ben de İzmir’in 25 yaşındaki, bir yandan sürekli espri yapan, bir yandan her şeyi kafasında evirip çeviren bir genciyim. Bu yazıyı yazarken işte bu karışıklığı en iyi şekilde yansıtmaya çalışacağım. Duygusal olarak değil, biraz daha gerçekçi ama eğlenceli bir bakış açısıyla. Her neyse, hadi başlayalım!
Şemsi Efendi Kimdir? Kısaca Hatırlayalım!
Öncelikle, “Şemsi Efendi Mektebi hala var mı?” sorusunu sormadan önce, bu mektebi ve Şemsi Efendi’yi biraz hatırlamakta fayda var. Şemsi Efendi, Osmanlı döneminde önemli bir eğitimci, öğretmen ve bir çeşit “günümüzün popüler influencer’ı” gibi bir figürdü diyebiliriz. Gerçekten de, kendi döneminde insanlara “her şeyin ölçülü ve doğru olması gerektiği” gibi dersler vermişti. Mektebinin adı da bu yüzden oldukça saygındı.
Peki, şimdi diyeceksiniz ki: “İyi de, Şemsi Efendi’nin öğretileri neden bu kadar önemli?” İyi bir soru, hemen cevaplıyorum: Çünkü o, sadece okuma yazma öğretmekle kalmamış, insanlara doğruyu bulma, empati yapma ve en önemlisi, biraz da mizahi bir yaklaşımla hayatı öğrenme yolunu göstermiştir. İzmir’deyseniz ve bir sabah şehre karşı balkonunuzdan bakarken “Acaba şu an Şemsi Efendi ne yapar?” diye düşünüyorsanız, yalnız değilsiniz!
Şemsi Efendi Mektebi Hala Var Mı?
Şimdi gelelim asıl soruya: Şemsi Efendi Mektebi hala var mı? İzmir’de yaşayan biri olarak, tabii ki merak ettim. Çünkü eskiden okula gitmek demek, biraz da o eski zamanları, kültürü yaşamak demekti. Gittim ve baktım, gerçekten de böyle bir okul artık yok! Yani, gözünüzde canlandırdığınız o eski okul binası, büyük ihtimalle yok olmuş. Şemsi Efendi’nin öğretilerini eski duvarlarda aramak, biraz “zamanın akışına karşı yüzme” gibi bir şey olmuş. Zaten okullar artık çok daha teknolojik ve akademik; eski usül eğitim anlayışından eser yok.
İç sesimle diyalog:
Ben: “Şemsi Efendi Mektebi hala var mı?”
İç Sesim: “Günümüz okulları, bilgisayarlar, akıllı tahtalar falan… Hadi gel, 19. yüzyıla geri dönüp tahtaya yazalım!”
Ben: “Bir dakika, tahtaya yazmak mı? Yine mi teknoloji!”
Şemsi Efendi Mektebi’nden Günümüze Ne Kaldı?
Yani, bir bakıma, Şemsi Efendi Mektebi, şu an için tarih oldu. Ama aslında, her şeyin kaybolduğunu düşünmek de yanlış olur. O eski mektebin verdiği değerlerin, zamanla toplumda hala yankı bulduğunu söylemek mümkün. Özellikle İzmir gibi şehirlerde, Şemsi Efendi’nin insanlara kattığı değerler hala bizleri etkiliyor. Klasik Osmanlı eğitimi ve ona dair pek çok şey, aslında toplumda, ailede veya çevremizde kendini hâlâ gösteriyor.
Örneğin, İzmirli gençler, hâlâ geleneksel değerleri ve geçmişin izlerini günlük yaşamlarında sıkça hissediyor. Hani bazen, “Bunu doğru yapmadım, bu nasıl bir davranıştı?” diye sorarken, aklımıza Şemsi Efendi’nin o naif ama derin öğretileri geliyor. Bir anlamda, belki de o eski okulun ruhu hâlâ bizimle.
Şemsi Efendi Mektebi’ne Gitseydik Ne Öğrenirdik?
Düşünsene, Şemsi Efendi Mektebi’ne gidiyorsun, kapıdan giriyorsun ve içeriye adım attığında karşına sadece kitaplar ve öğretmenler değil, eski değerler de çıkıyor. Okulda öğrenilenler sadece teorik bilgiler değil. O mektepte, adeta hayatın anlamını, sabırla beklemeyi, mizahın gücünü öğreneceksiniz.
Kısa bir iç diyalog:
Ben: “Bir dakika, Şemsi Efendi Mektebi’nde şimdi biz ne yapıyoruz?”
İç Sesim: “Tabii ki geleneği yaşatıyoruz! Hadi bakalım, tahtaya yaz ‘İzmir’in en iyi kahvesi buradadır!’”
Başka bir diyalog:
Ben: “Ne öğrettiler yani?”
İç Sesim: “Her şeyin en iyisini yapmayı. Ama eski zamanlardaki gibi…”
Ben: “Bunu gerçekten yazabilir miyim?”
İç Sesim: “Tabii! Hem o zamanlar, kimse çok ciddiye almazdı.”
Sonuç Olarak…
Evet, arkadaşlar, Şemsi Efendi Mektebi hala var mı sorusuna net bir cevap verecek olursak: Artık yok! Ama o okulun ruhu, felsefesi ve eğitimi aslında içinde yaşadığımız toplumda hâlâ var. Hatta bugün bile o eski okulun izlerini, insanlık ve eğitim anlayışındaki derin etkileri görebiliyoruz. Şemsi Efendi, belki okulunu kapatmış olabilir, ama onun öğrettikleri, günümüzde bizimle yaşamaya devam ediyor.
Ve belki de bizler, o eski mektebin öğrencileri olarak, o öğretileri kendi modern hayatımıza entegre edebiliriz. Biraz mizah, biraz sabır, biraz da doğru bildiğimiz yolda kararlı adımlar atarak!
Şimdi, bir İzmirli olarak, “Şemsi Efendi Mektebi hala var mı?” sorusunu sormanın anlamı şu: Geçmişin izlerini bulmak ve günümüzün anlamını sorgulamak. O yüzden, günümüzün eğitim sistemine ve dünyasına bakarken, zaman zaman bir adım geri atıp, eski günleri hatırlamak belki de o kadar da kötü bir fikir değil!